De Wet Bibob en de aanpak van criminele motorbendes

PERTH, AUSTRALIA - SEPTEMBER 12:  Rebels motorcycle club members ride from Meckering to Perth on September 12, 2013 in Perth, Australia. An estimated 1000 Rebels from chapters all over Australia gather for the road trip across the country to Perth.  (Photo by Paul Kane/Getty Images)

Benny van der Vorm

Het is al vaker gesignaleerd: de Nederlandse rechtstaat wordt bedreigd door ondermijnende criminaliteit. Over de vraag wat nu precies wordt verstaan onder deze vorm van misdaad bestaat onduidelijkheid, maar we zijn het erover eens dat hard moet worden opgetreden tegen ondermijning. Als we op de website van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum en het Landelijk Informatie en Expertise Centrum (hierna: RIEC-LIEC) afgaan, moeten wij hierbij voor denken aan criminele motorbendes. Het zal weinigen zijn ontgaan dat criminele motorbendes het zwaar krijgen te verduren. Regelmatig wordt het publiek op de hoogte gehouden van successen en tegenvallers van ‘justitie’ in de aanpak van motorbendes. Om deze criminele motorbendes zo effectief mogelijk aan te pakken wordt een arsenaal aan juridische wapens ingezet. Zo kan deelneming aan een criminele organisatie ten laste worden gelegd kunnen er fiscale maatregelen worden genomen om de motorbendes financieel te treffen, kan de vereniging civielrechtelijk worden ontbonden en kan het bestuursrecht een bijdrage leveren aan het sluiten van clubhuizen. Een gecombineerde inzet van al deze maatregelen moet ertoe leiden dat het gevaar dat uitgaat van criminele motorbendes in de kiem wordt gesmoord. Ook de Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Wet Bibob, ook wel beschouwd als het paradepaardje van de bestuurlijke aanpak van georganiseerde misdaad) kan een bijdrage leveren aan de bestrijding van criminele motorbendes. Wat kunnen we van deze wet (vooral niet) verwachten? Lees verder

Collection of bodies in Mosul: An act of revenge, humanity – or both?

Sroor Al-HosayniKatharine Fortin

Last week, I listened to a podcast in NPR’s Rough Translation series that was on collecting the dead in Mosul, Iraq in 2018. The podcast is about Sroor Al-Hosayni, a 23 year old Iraqi woman who heads a team of volunteers who remove dead bodies from the rubble of Mosul, eight months after the city was liberated from its occupation by the Islamic State (IS/ISIS). Fascinated, I did more digging on the internet and found that Sroor’s work as a ‘body-collector’ has also been covered by the BBC and VICE news. In this post, I use these sources to recount the main parts of Sroor’s role as a ‘body collector’ and show how her story brings to light a set of rules in international humanitarian law (IHL) on ‘the collection of the dead’ that rarely get any attention in academic writings. Sroor’s story vividly illustrates the necessity of the rule that parties to an armed conflict should search for and collect the bodies of the dead ‘without distinction’ i.e. without taking account of their affiliation. The fact that Sroor gets into trouble with the authorities for collecting IS bodies evidences wider trends of counter-terrorism legislation impeding humanitarian action. Sroor’s story also illustrates the danger that the unsupervised removal of bodies may not only pose a health and security risk, but may also interfere with the gathering of forensic evidence needed in war crimes prosecution.

Lees verder

De Bol.com anti-vaccinatiesaga: over boekverboden, anti-vaxxers en spierballentaal van het kabinet

                                                                                        Manon Julicher

censorship-3308001_960_720

We worden overspoeld met alarmerende berichten over een dalende vaccinatiegraad. Deze zou zo erg teruglopen dat de groepsimmuniteit voor bepaalde ziekten in gevaar komt. Daarom heeft staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid vorig jaar een vaccinatie-alliantie opgericht. Samen met ouders, artsen en deskundigen zet hij in op voorlichting om het belang van vaccinatie duidelijk te maken. Wat dan absoluut niet meehelpt, is dat online verkoopplatform Bol.com allerlei anti-vaccinatieboeken hoog in zijn ranglijstjes aanprijst. Volkskrant heeft onderzocht dat de top-5 zoekresultaten bij de term ‘vaccinatie’ bij Bol.com louter bestaat uit niet-wetenschappelijke boeken die kritisch zijn over vaccinatie. Een ondermijning van alle inspanningen van de afgelopen tijd, vindt Blokhuis. Daarom heeft hij Bol.com opgeroepen de zogenaamde ‘anti-vaxxboeken’ uit de etalage te halen, of misschien zelfs wel helemaal niet meer te verkopen. In reactie gaf Bol.com aan dat het boeken niet vooraf wegens hun inhoud weert. Het is aan de koper om te bepalen wat wel en niet gelezen wordt. Maar – en nu komt het – voor die boeken die volgens de wet niet verkocht mogen worden zegt het verkoopplatform een uitzondering te maken. Hè? Boeken die niet verkocht mogen worden? Maar we hebben in Nederland toch een censuurverbod? Precies dit censuurverbod gooien we altijd in de strijd als het belang van de Nederlandse Grondwet ter discussie staat. Kan de wetgever dan toch zomaar de verkoop van boeken verbieden? En ook als dat mag, is een verbod op anti-vaccinatieboeken dan wel wenselijk? In dit blog een juridische verkenning.

Lees verder

Artificial intelligence in courts: A (legal) introduction to the Robot Judge

2548749Stefan Philipsen & Erlis Themeli

The exercise of government power is increasingly automated. Modern technology makes it possible to reduce the direct human involvement in a great variety of government domains. Human involvement in domains like tax and social security is already limited to the most complex cases. One of the questions this development raises is whether artificial intelligence (AI) will also impact other branches of government, besides the executive. Last month the Estonian ministry of Justice ordered the design of a ‘Robot Judge’ to help the judiciary fight backlogs in the Estonian small claims procedure. And as futuristic as a ‘Robot Judge’ may sound, the Estonian efforts do not stand alone. Also in the Netherlands, the use of AI by the judiciary is on the political agenda. This makes sense since the use of AI by the judiciary holds many promises. Procedures are expected to be cheaper, faster, and less biased. However there are, as with the automation of executive government decisions, also concerns. In this blog we give a short introduction to the development of the Robot Judge.

Lees verder

The Two-Way Street Between Law and Social Psychology

                                       Kees van den Bos

Blog KeesInsight into social psychology is relevant for the understanding of how the law works in courtrooms, how people perceive the law as a legal system, and how officials function in several legal contexts, such as in the areas of legal decision making, law making, and law enforcement. In other words, social psychology is needed to understand how the law works (or law in action). Furthermore, in part because both social psychology and law share an emphasis on behavioural regulation, notions about how the law should work (or law in the books) can also profit from an understanding of basic principles of social psychology. Importantly, insights into the social psychology of law are not merely an application of basic social psychological principles in legal contexts. Rather, studying social psychology and the law often provides insights that may well feed into basic social psychological research. Thus, both law and social psychology can learn from each other. In this blog I reflect on the two-way street between law and social psychology.

Lees verder

Klimaatrechtszaakfobie

Blog TimTim Bleeker

Volkskrant-columnist Martin Sommer is naar eigen zeggen banger voor Milieudefensie dan voor klimaatverandering. Dat is opmerkelijk, want in tegenstelling tot klimaatverandering veroorzaakt Milieudefensie geen hittegolven, zeespiegelstijging en schade aan ecosystemen. Milieudefensie wil via de rechter de klimaatimpact van oliebedrijven zoals Shell reduceren. Eerder stapte stichting Urgenda naar de rechter om het Nederlandse klimaatbeleid te laten toetsen. Deze klimaatorganisaties menen dat er nú actie nodig is, om gevaarlijke klimaatverandering in de toekomst te voorkomen.

Waarom zou iemand zo bang zijn voor klimaatrechtszaken? Sommer lijkt te geloven dat de toekomst (nog) te onzeker is voor ingrijpende klimaatmaatregelen. Bovendien meent hij dat het klimaatdebat niet thuishoort in de rechtszaal. Sommer is niet de eerste of de enige met deze bezwaren. Jurist Lucas Bergkamp verkondigt al sinds het verschijnen van het Urgenda-vonnis een vergelijkbaar geluid. Het is daarom hoog tijd voor een reactie op deze klimaatrechtszaakfobie. Lees verder

Egenberger and Bauer: The EU Charter as a source of rights and obligations for individuals

EU flagIndividual-i.svg

Sim Haket

The Egenberger and Bauer judgments concern what has been described as probably the most important development in EU fundamental rights law in a long time (Sarmiento): establishing the horizontal direct effect of some of the provisions of the EU Charter of Fundamental Rights (Charter). The Bauer judgment also established the duty of consistent interpretation in relation to the Charter. Despite the clear terms of the judgments, the role played by individuals as either beneficiaries or addressees of the Charter is worthy of further reflection; is the Charter a direct source of rights and obligations in disputes between individuals? I first discuss in a more general way the remedies of direct effect and consistent interpretation in EU law before I turn to the Egenberger and Bauer judgments and their meaning for consistent interpretation and in particular the direct effect of the Charter in disputes between individuals. Lees verder

De buitengerechtelijke afdoening in strafzaken: het OM verzaakt zijn rol als poortwachter van de rechter

blog joep

Joep Lindeman

‘OM straft burgers ten onrechte’, kopte NRC Handelsblad begin december 2018. Het geschetste beeld was niet fraai: duizenden mensen ten onrechte bestraft, met een strafblad als gevolg. Rechtsstaatcolumnist Folkert Jensma bepleitte dat we maar weer terug moeten naar het aloude instrument van de transactie, omdat je daarmee tenminste geen strafblad zou krijgen. Was het nieuws? In 2014 was al door de procureur-generaal bij de Hoge Raad geconstateerd dat het niet lekker liep bij het OM met de strafbeschikkingen. In 2016 stelde hij weliswaar vast dat er verbetering zichtbaar was, maar dat er nog veel werk aan de winkel was. WODC-onderzoek wees in 2018 uit dat de strafbeschikking niet meer is weg te denken maar dat er veel vaker dan verwacht verzet wordt ingesteld. NRC Handelsblad had nu de hand weten te leggen op intern onderzoek. Dat wierp geen wezenlijk nieuw licht op deze bevindingen, hoewel het wel liet zien dat het proces van verbeteringen nog niet is afgerond: de beschrijving van het optreden van de strafrechtelijke autoriteiten in deze zaken stemt somber. Jammer genoeg lijkt NRC Handelsblad het probleem vooral bij het instrument van de strafbeschikking te leggen, en leunt de krant daarbij vrij zwaar op het onjuiste argument dat een andere vorm van buitengerechtelijke afdoening (de transactie) niet tot een strafblad leidt, waar een strafbeschikking dat wel doet. Door vooral de legitimiteit van de strafbeschikking in twijfel te trekken wijst de krant de verkeerde boosdoener aan. Het OM gebruikt de buitengerechtelijke afdoening, ongeacht de vorm, op de verkeerde manier. En dat is zorgwekkend. Lees verder

Laat de bestuursrechter regelgeving indringender toetsen aan algemene rechtsbeginselen

blog MelanieMelanie van Zanten

 Voor de oplettende jurist was er vorige maand geen ontkomen aan: de Algemene wet bestuursrecht bestaat 25 jaar. Dat moest gevierd met 75 bijdragen aan de jubileumbundel 25 jaar Awb. Zelfs de minister voor Rechtsbescherming sprak een aardig woordje voor de jarige. Terugblikken betekent echter ook vooruit kijken. In enkele bijdragen wordt bijvoorbeeld benadrukt dat nog veel winst valt te behalen op het punt van rechtsbescherming van de burger tegen algemene regels. Daartegen staat nog steeds geen beroep open bij de bestuursrechter. De bestuursrechter kan wel algemene regels toetsen tijdens de beoordeling van een besluit waartegen beroep openstaat. Dit wordt exceptieve toetsing genoemd. In dit jubeljaar ga ik graag nader in op deze exceptieve toetsing aan algemene rechtsbeginselen. Specifieker bespreek ik in dit blog waarom het de bestuursrechters goed past om hun terughoudendheid bij de toetsing van algemene regels (niet afkomstig van de formele wetgever) aan algemene rechtsbeginselen enigszins te laten varen. Lees verder

Protecting the rule of law by European Courts – which way to go?

blog Janneke ECHRBlog Janneke CJEUJanneke Gerards

The rule of law is under pressure in many States. In recent times, for example, Hungary and Poland have been severely criticised for changes they have made to their systems that undermine judicial impartiality and independence. Moreover, in several States, the pluriformity of the media is under pressure, the role of civil society is threatened, and the fundamental rights of minorities and asylum seekers are breached. These are all worrisome signs of the erosion of democracy and the rule of law in Europe. An important question is what can be done to stop this process of erosion and protect the values underlying the rule of law? Of course, political mechanisms can be used, but people and institutions also increasingly turn to supranational courts such as the European Court of Human Rights (ECtHR) and the Court of Justice of the EU (ECJ). For example, in Hungary, the number of applications lodged at the ECtHR concerning rule of law issues has surged, and in Poland, both the Supreme Court and other Polish courts have brought rule of law issues to the ECJ’s attention. From a strategic perspective, the question can be asked whether it makes a difference for those who want to be involved in this type of litigation to address either the ECtHR or the ECJ with rule of law concerns?This post argues that it does, because of the differences in procedure and approach taken by the two European Courts. Lees verder