Deskundigenserie: Het gezelschapsspel van het duiden van EHRM-rechtspraak, of het raadsel van Korošec t. Slovenië

expertHet Korošec-arrest heeft in Nederland heel wat teweeggebracht. Allerlei mensen zijn in de pen geklommen om de uitspraak te duiden; dit blog wijdt er zelfs een hele ‘deskundigenserie’ aan. Vanuit EVRM-perspectief is niettemin de vraag of al die aandacht gerechtvaardigd is. Het is immers een unanieme uitspraak, die van het Hof slechts ‘importance level 3’ heeft meegekregen. Doorgaans is dat niet het soort EHRM-uitspraken dat naar de letter gelezen kan worden, of waaruit snel juridische conclusies kunnen worden getrokken. Maar hoe bepaal je dan eigenlijk wat de waarde is van zo’n EHRM-uitspraak? En als je hem niet letterlijk kunt lezen, hoe dan wel? Lees verder

Deskundigenserie: Het arrest Korošec en de metajuridische factoren bij de benoeming van medisch deskundigen

expertIn de literatuur heeft het arrest Korošec veel aandacht gekregen (zie bijvoorbeeld de artikelen van B.J. van Ettekoven en G. De Groot). Hierin staat voornamelijk een juridische benadering centraal van de belangenafweging die de bestuursrechter moet maken met betrekking tot het al dan niet benoemen van een medisch deskundige. Er zijn echter goede argumenten om te stellen dat de bestuursrechter ook metajuridische factoren in die belangenafweging moet betrekken. Hierbij kan gedacht worden aan zijn professionele intuïtie of de uit de psychologie afkomstige vuistregels en de daarmee verbonden denkfouten. Een pragmatische benadering van bestuursrechtspraak geeft steun voor het gebruik van metajuridische factoren. In een dergelijke benadering is er namelijk tevens oog voor de invloed van niet-juridische invloeden op het systeem van het recht, de persoon van de rechter en zijn denkproces. 

Lees verder

Problem-Solving Justice – Bringing Justice close to People: De vrederechter in Nederland

lawyer-151335_960_720Onlangs heeft de Tweede Kamer  het kabinet opgeroepen te onderzoeken of het haalbaar is om de ‘vrederechters’ in te passen in de reguliere rechtspraak. Vrederechters zijn kantonrechters die de wijk ingaan en tegen lage kosten juridische conflicten van de bewoners behandelen. De vrederechter is bedoeld voor eenvoudige zaken op het gebied van civiel-, bestuurs- en strafrecht. Door rechtspraak dichtbij de bevolking te brengen en de griffiekosten laag te houden, wordt toegang tot de rechter voor iedereen gegarandeerd. Laagdrempelige toegang tot de rechter is een belangrijk doel van het vernieuwingsprogramma Maatschappelijke effectieve rechtspraak van de Raad voor de Rechtspraak. Het voorgestelde initiatief van de Tweede Kamer past bij recente experimenten die de rechtspraak al met verschillende vormen van laagdrempelige rechtspraak heeft gedaan, namelijk de Spreekuurrechter (Utrecht) en de Burenrechter (Oost-Brabant). Daarnaast past het ook bij een lange historische traditie van de vrederechter – de vrederechter kent immers een historische voorganger uit de Franse tijd. Deze blog zal ingaan op deze rechtsfiguur uit een ver verleden en op basis daarvan enige aandachtspunten formuleren voor een zinvolle rol en taakomschrijving van een actieve, Nederlandse vrederechter. Lees verder

Procedurele toetsing door het EHRM: een hernieuwde balans tussen diversiteit en rechtseenheid?

ECHRHet Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft de complexe taak om mensenrechten te beschermen in een divers Europa. Tijdens de debatten over de toekomst van het EHRM staat deze taak in het bijzonder centraal. In de ogen van sommige staten zou het EHRM te activistisch zijn geworden en zou het te weinig ruimte laten voor verschillen tussen staten. In 2013 hebben deze geluiden geleid tot hervormingen van het EVRM-systeem (middels Protocollen 15 en 16). Deze hervormingen kunnen worden opgevat als een opdracht aan het EHRM om een hernieuwde balans te vinden tussen enerzijds het respecteren van nationale diversiteit en anderzijds het toezichthouden op de naleving van het EVRM – met andere woorden het bewerkstelligen van een zekere rechtseenheid. Het lijkt erop dat het EHRM deze hernieuwde balans probeert te zoeken in het gebruik van procedurele toetsing. In toenemende mate focust het zich op de nationale besluitvormingsprocedures om te bepalen of een EVRM-recht is geschonden. Maar kan procedurele toetsing het EHRM daadwerkelijk helpen bij het vinden van deze hernieuwde balans tussen rechtseenheid en diversiteit?  Lees verder

Deskundigenserie: Korošec-arrest in de bestuursrechtspraak

expertIets zeggen over het Korošec-arrest is niet als uilen naar Athene dragen. Over het belang en uitwerking van dat arrest is namelijk nog veel onduidelijk. Uit de Nederlandse bestuursrechtspraak komt naar voren dat de rechter zich meer bewust is van een eventuele veroordeling wegens schending van het – in artikel 6 EVRM neergelegde – beginsel van gelijkheid der wapenen als hij blind vaart op een door het bestuursorgaan ingeschakelde deskundige. De rechtbank Midden-Nederland heeft in dat kader een vermeldingswaardige uitspraak gedaan waaruit duidelijk wordt welke stappen ondernomen kunnen worden om een dergelijke schending te voorkomen. Lees verder

Licht aan het einde van de tunnel voor de levenslang gestrafte?

Tunnel Light At The End Of The Tunnel Tunnel TubeDe levenslange gevangenisstraf is de zwaarste straf die de Nederlandse rechter kan opleggen. In Nederlands zitten momenteel 33 gedetineerden een levenslange gevangenisstraf uit zoals opgemerkt door het CPT in het rapport naar aanleiding van het bezoek aan Nederland in 2016. De praktijk van de oplegging en de tenuitvoerlegging van levenslange gevangenisstraf in Nederland staat al enige tijd onder druk. Nu de Nederlandse strafrechter huiverig is geworden om levenslange gevangenisstraffen op te leggen wegens strijdigheid ervan met artikel 3 EVRM en de uitspraak in de zaak Murray tegen Nederland, heeft de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zich genoodzaakt gezien de tenuitvoerlegging van de levenslange gevangenisstraf aan te passen. Deze wijzigingen maken de Nederlandse levenslange gevangenisstraf echter geenszins “Straatsburg-proof”.   Lees verder

Naar een prejudiciële vraagprocedure in het bestuursrecht?

light-bulb-1002783_1920In het recente verleden heeft de regering zich positief uitgesproken over een (beperkte) invoering van de prejudiciële vraagprocedure in het bestuursrecht, parallel aan de bestaande procedure in het civiele recht (art. 392 e.v. Rv) en het belastingrecht (art. 27ga AWR). De vraag die wij aan de orde stellen is of de prejudiciële vraagprocedure inderdaad een aanwinst voor het bestuursrecht zou zijn. En indien het antwoord op die vraag bevestigend is, waar liggen dan nog aandachtspunten als het gaat om de invoering en toepassing ervan? Voor een beschouwing hierover is tevens aanleiding omdat onlangs de civielrechtelijke Wet prejudiciële vragen aan de Hoge Raad is geëvalueerd, en daarin is geconcludeerd dat die wet een onverdeeld succes is geworden. Is dat succes eigen aan het feit dat het gaat om prejudiciële vragen aan de Hoge Raad als cassatierechter, of gaat dat ook op voor het bestuursrecht, waar het – naast de Hoge Raad in belastingzaken – gaat om drie hoogste feitenrechters?  Lees verder

Een wereld van verschil

bridge-builders_frits_ahlefeldt_cc_by_ndMet moeite rondkomen van een bijstandsuitkering terwijl je drie jonge kinderen grootbrengt. Je sociale huurwoning worden uitgezet omdat je al drie maanden de huur niet meer kunt betalen en de incassokosten van de deurwaarder inmiddels al oplopen tot €2000,00. Bij de rechter smeken om toelating tot de schuldsanering, omdat er dan eindelijk een einde wordt gemaakt aan al die schuldeisers die rammelen aan je deur… Dit zijn stuk voor stuk situaties waarbij ik me helemaal niets kan voorstellen. En toch komen er dagelijks honderden Nederlanders met dit soort problemen bij de rechter. De dagen die ik als beginnend onderzoeker doorbreng in de rechtbank leveren mij niet alleen nieuwe data voor mijn promotieonderzoek, maar vooral inzicht in een andere, onvoorstelbare wereld op. Ze halen mij uit mijn comfortabele bubbel. Lees verder

Class action Dutch style. Het kind en het badwater

Class actionIn een Ucall blog van september vorig jaar is melding gemaakt van het wetsvoorstel tot invoering van een collectieve schadevergoedingsactie dat toen nog voor advies bij de Raad van State lag. Inmiddels is dit wetsvoorstel op 16 november 2016 aan de Tweede Kamer gezonden. In deze blog wordt ingegaan op de voorwaarden die in het wetsvoorstel aan het gebruik van zowel de (nieuwe) collectieve schadevergoedingsactie als de (oude) collectieve actie in ruime zin worden gesteld. De vraag moet worden gesteld of die voorwaarden niet onnodig ten koste gaan van de handhaving van consumentenrechten en de effectiviteit van de civiele collectieve actie zoals die al jaren met veel succes in praktijk wordt gebracht. Dreigt het kind met het badwater te worden weggegooid? Lees verder