Maandelijks archief: juli 2020

Algoritmen kunnen publieke waarden bedreigen, maar het wetboek hoeft niet drastisch op de schop

Stijn van Deursen en Stefan Kulk

Iedereen heeft in het dagelijks leven, al dan niet bewust, te maken met beslissingen die worden genomen door algoritmen. Zo gebruikt de overheid algoritmen om verkeersboetes uit te schrijven en te innen, fraude te detecteren en belastingaanslagen op te leggen. Maar bijvoorbeeld ook banken en verzekeraars maken gebruik van slimme technologieën om te bepalen of je voor hun producten in aanmerking komt. Het gebruik van algoritmen kan het leven makkelijker en efficiënter maken, maar het kan ook grote risico’s met zich brengen voor het verwezenlijken van fundamentele waarden in onze samenleving. Samen met andere onderzoekers van het Montaigne Centrum deden wij in opdracht van het WODC onderzoek naar de gevolgen van algoritmische besluitvorming voor de verwezenlijking van publieke waarden en belangen en de rol die het recht daarin speelt. In dit blog gaan we in op onze bevindingen.

Lees verder

Het virus en de rechter, een eerste verkenning

Eddy Bauw en Frans van Dijk

De coronacrisis stelt de rechtspleging in alle getroffen landen voor grote organisatorische uitdagingen en fundamentele juridische vragen. In het hogere belang van de beteugeling van het virus nemen overheden vergaande maatregelen, waarbij burgerrechten in het geding kunnen zijn. Waar gaat het optreden van de overheid, in het belang van de gezondheid van haar burgers, te ver? Hoe moeten de risico’s worden verdeeld? Dit zijn slechts enkele van de vele vragen waarover rechters zullen moeten beslissen, en dat onder zeer uitzonderlijke werkomstandigheden. Het is tijd voor een eerste verkenning van het functioneren van de rechtspleging in de coronacrisis en de rol die de rechter in deze crisis heeft te vervullen. Dit blog is een korte voorpublicatie van ons artikel in Recht der Werkelijkheid in het najaar.

Lees verder

De rechtspraak heeft Corona!

Alex Brenninkmeijer

Gelukkig kan ‘de rechtspraak’ geen virusinfectie krijgen, maar blijkbaar werd ‘de rechtspraak’ flink getroffen door de gevolgen van COVID-19. Net als bij vele andere instellingen en bedrijven leidde de lockdown tot sluiting van de gerechtsgebouwen. Uiteindelijk hebben rechters hun werk weer opgepakt, maar ondertussen zijn in de verschillende rechtsgebieden flinke achterstanden ontstaan. Van verschillende kanten klonk de kritiek op dat de rechtspraak – van bovenaf – besloten had om de gerechtsgebouwen te sluiten en de facto daarmee de rechtspraak stil te leggen.

Lees verder

SyRI: voor de overheid met een menselijk gezicht

Stefan Philipsen en Evert Stamhuis

Het is algemeen bekend dat wij in een datasamenleving leven. Voor de argeloze observant lijkt die datasamenleving zich te beperken tot het domein van de commerciële bedrijven. In de relatie met Google, Facebook, Microsoft, Amazon, Apple en – niet te vergeten – Tencent en Alibaba vormt onze data een ruilmiddel voor toegang tot platforms, gepersonaliseerde gebruikerservaringen en aanbiedingen. Veel minder bekend is dat toen deze bedrijven de markt begonnen te veroveren, ook de overheid de waarde van digitaal contact, data en data-analyses ging ontdekken. Voor de meest gevarieerde vormen van contact tussen overheid en burgers en bedrijven werden digitale interfaces ingevoerd. Niet alleen werden burgers en bedrijven zo medeverantwoordelijk voor de informatie-invoer, ook werden zij klant van de E-overheid. Gebruikerservaringen werden belangrijk, en het contact met de overheid werd steeds vaker gepresenteerd als een dienst. Door de digitalisering van de ‘service’verlening, beschikte de overheid over steeds meer digitaal verwerkte informatie. De beschikbaarheid van grootschalige databestanden opende nieuwe vergezichten. Niet alleen zou nog betere en snellere dienstverlening mogelijk zijn – door bijvoorbeeld de aangifte inkomstenbelasting al voor een groot deel in te vullen – ook kon de beleidsvoorbereiding en uitvoering door eigen data-analyses worden ondersteund. Door databestanden met elkaar te koppelen konden wetten en regels op een betere en effectievere wijze worden gehandhaafd. Een voorlopig hoogtepunt in deze ontwikkeling vormde het Systeem Risicoindicatie, beter bekend als SyRI. Dit systeem laat zien dat het tijd is om een normatief kader te ontwikkelen om de (verdere) digitalisering van het overheidshandelen te reguleren.  

Lees verder

Three lessons on the relationship between EU and national law in the context of the duty of consistent interpretation

Sim Haket

Is it possible to avoid a conflict between EU and national law that would result in a national court disapplying the conflicting national provision? Under certain circumstances, the duty of consistent interpretation can offer a solution. For example: two individuals conclude a sales contract, which one subsequently claims is void under EU law whereas the other replies that it is a valid contract under national law. If the dispute comes before a national court, it can resolve this issue by interpreting the provision prescribing the validity of the contract in conformity with the EU law provision. But how do judges determine whether such an interpretation is possible? They will have to take into account requirements imposed by the duty of consistent interpretation, but also the discretion that is available to them under national rules of interpretation. Do existing theories on the relationship between EU and national law, i.e. primacy, national constitutionalism and constitutional pluralism, adequately explain the interaction between EU and national law in the context of the duty of consistent interpretation? In this blog, I offer three important lessons for answering this question. This is based on the full analysis of the question in my PhD thesis The EU law duty of consistent interpretation in German, Irish and Dutch courts.

Lees verder