Maandelijks archief: januari 2016

Montesquieu, marginale toetsing en de ‘trias politica 2.0’

montesquieu_1Volgens een aloud beeld mag de bestuursrechter niet ‘op de stoel van het bestuur’ gaan zitten. Op grond van haar bevoegdheden zou de overheid over een ‘discretionaire beslissingsruimte’ beschikken waarbinnen zij slechts onder democratische controle staat. Voor zover geen sprake is van een ‘criminal charge’ is alleen voorbij de ‘randen’ van dat bestuurlijke domein plaats voor rechterlijke toetsing. In de literatuur stuit de figuur van ‘marginale toetsing’ op toenemende kritiek. Zo wordt door velen bepleit dat de Nederlandse bestuursrechtelijke evenredigheidstoets aansluiting zou moeten zoeken bij het EU-recht en het Duitse recht, waarin rechterlijke controle op evenredige belangenafweging een ruimere betekenis heeft. De immer voortgaande ‘terugtred van de wetgever’ zou vragen om een meer verfijnde en genuanceerde benadering waarbij de rechter zijn toetsing kan intensiveren in zaken waarin weliswaar geen sprake is van een punitief besluit, maar desalniettemin inbreuk is gemaakt op zwaarwegende belangen of grondrechten. Behalve de literatuur tendeert ook de rechtspraak tot een ruimere evenredigheidstoets. Nog afgezien van de vraag of sprake was van een ‘criminal charge’ zette de Afdeling bestuursrechtspraak recent bijvoorbeeld een streep door het zogeheten ‘alcoholslotprogramma’; bij toepassing van die regeling achtte zij een evenredige belangenafweging ‘onvoldoende gewaarborgd’(R. Stijnen bij ABRvS 4 maart 2015, AB 2015) Lees verder