Categorie archief: Vrijheid van meningsuiting

De Bol.com anti-vaccinatiesaga: over boekverboden, anti-vaxxers en spierballentaal van het kabinet

                                                                                        Manon Julicher

censorship-3308001_960_720

We worden overspoeld met alarmerende berichten over een dalende vaccinatiegraad. Deze zou zo erg teruglopen dat de groepsimmuniteit voor bepaalde ziekten in gevaar komt. Daarom heeft staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid vorig jaar een vaccinatie-alliantie opgericht. Samen met ouders, artsen en deskundigen zet hij in op voorlichting om het belang van vaccinatie duidelijk te maken. Wat dan absoluut niet meehelpt, is dat online verkoopplatform Bol.com allerlei anti-vaccinatieboeken hoog in zijn ranglijstjes aanprijst. Volkskrant heeft onderzocht dat de top-5 zoekresultaten bij de term ‘vaccinatie’ bij Bol.com louter bestaat uit niet-wetenschappelijke boeken die kritisch zijn over vaccinatie. Een ondermijning van alle inspanningen van de afgelopen tijd, vindt Blokhuis. Daarom heeft hij Bol.com opgeroepen de zogenaamde ‘anti-vaxxboeken’ uit de etalage te halen, of misschien zelfs wel helemaal niet meer te verkopen. In reactie gaf Bol.com aan dat het boeken niet vooraf wegens hun inhoud weert. Het is aan de koper om te bepalen wat wel en niet gelezen wordt. Maar – en nu komt het – voor die boeken die volgens de wet niet verkocht mogen worden zegt het verkoopplatform een uitzondering te maken. Hè? Boeken die niet verkocht mogen worden? Maar we hebben in Nederland toch een censuurverbod? Precies dit censuurverbod gooien we altijd in de strijd als het belang van de Nederlandse Grondwet ter discussie staat. Kan de wetgever dan toch zomaar de verkoop van boeken verbieden? En ook als dat mag, is een verbod op anti-vaccinatieboeken dan wel wenselijk? In dit blog een juridische verkenning.

Lees verder

De wettelijke regulering van nepnieuws: stap in de goede richting of stap te ver?

Karlijn Landman

Fake news

In 1835 verscheen er in de New York Sun een zestal artikelen over de ontdekking van buitenaards leven op de maan. Astronoom John Herschel zou dit buitenaards leven met een nieuwe krachtige telescoop hebben gesignaleerd. In de artikelen werden tot in de details de verschillende op de maan levende diersoorten (zoals tweevoetige bevers en blauwe geiten) en het bestaan van een mensachtig schepsel met vleermuisachtige vleugels (de Vespertilio-homo) beschreven. Dit nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje door Europa en Amerika en werd door verschillende kranten overgenomen. Achteraf bleek dat de berichten bedoeld waren als satire, maar onbedoeld serieus werden genomen. Het bovenstaande toont maar aan dat de verspreiding van nepnieuws – ook wel ‘desinformatie’ genoemd – van alle tijden is. De digitalisering heeft de verspreiding van nepnieuws echter gemakkelijker dan ooit gemaakt. Eenieder kan berichten met één druk op de knop verspreiden onder een wereldwijd publiek. Dergelijk ‘nepnieuws’ kan de publieke opinie en het in verlengde daarvan electorale beslissingen van het volk, bijvoorbeeld ten aanzien van referenda en verkiezingen, (ongemerkt) beïnvloeden. Er zijn daarom steeds meer landen die wetgeving tot stand brengen om de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan. In deze blog betoog ik dat het door middel van wetgeving tegengaan van nepnieuws een even groot (zo niet groter) gevaar voor de democratische rechtsstaat vormt dan de verspreiding van nepnieuws zelf.

Lees verder