Categorie archief: Rechtspraak

Het U.S. Supreme Court over algoritmes die kiesdistricten manipuleren: enkele Nederlandse observaties

The_Gerry-Mander_Edit

Max Vetzo

Op 11 februari 1812 ondertekende de Amerikaanse gouverneur Elbridge Gerry de nieuwe indeling van kiesdistricten in zijn staat Massachussets. Deze indeling was erop gericht de partij van Gerry fors electoraal voordeel te bezorgen. Daartoe werden districtsgrenzen opgerekt, omgevormd en hertekend. Met name het district Essex County kreeg een merkwaardige vorm; een die door de Boston Gazette in een spotprent werd weergegeven als een salamander. Met het ontstaan van de term ‘gerrymandering’ werd Gerry’s naam voor altijd verbonden aan een opmerkelijke eigenschap van de Amerikaanse democratie: het manipuleren van de grenzen van kiesdistricten voor electoraal gewin. Twee eeuwen later, onder invloed van algoritme-gedreven technologieën, is gerrymandering verworden tot een cruciaal politiek instrument voor zowel de Republikeinse als de Democratische Partij. In een vrij recente uitspraak (Rucho v. Common Cause, No. 18-422, 588 U.S. ___ (2019) wordt het Supreme Court van de Verenigde Staten geconfronteerd met vragen over de grondwettigheid van gerrymandering. De beslissing in deze zaak heeft verstrekkende gevolgen voor de Amerikaanse democratische verhoudingen. Ook vanuit een Nederlands perspectief roept zij interessante vragen op, onder meer over mogelijke Nederlandse gerrymandering-problematiek en de rol van de rechter bij toenemende inzet van algoritmes. Bij deze kwesties wordt in dit blogbericht stil gestaan.

Lees verder

Conflicten tussen burgers en de overheid: procederen tot je erbij neervalt?

BLog Martje

Martje Boekema

Procederen tegen de overheid is een goed recht van burgers maar ook een uitdaging, die voor hen zelden succesvol uitpakt. “De rechtspraak is een glibberig pad” en “Van de overheid kun je niet winnen”, zo typeren burgers hun ervaringen met de bestuursrechtspraak. Desondanks wordt er in bestuursrechtelijke procedures toch veel geprocedeerd en vooral doorgeprocedeerd: tegen rechtbankuitspraken van bestuursrechters wordt massaal hoger beroep ingesteld door burgers. Is dat een probleem? Ik denk het wel. In dit blog laat ik zien waarom dit problematisch is en stel ik twee oplossingen voor. Lees verder

De rechter en de mediator. Vriendjes worden?

blog marcMarc Simon Thomas 

Niet zo lang geleden mocht ik aanschuiven bij een inspiratiebijeenkomst van de Expertgroep Maatwerk en Mediation (hierna: EMM) van de Rechtspraak. Er waren enkele rechters, mediation-functionarissen, stafmedewerkers van verschillende rechtbanken en andere bij rechtspraak betrokken professionals aanwezig. Allemaal mensen met gedegen kennis van en een grote interesse in mediation. Het doel van de bijeenkomst was om van gedachten te wisselen over effectieve vormen van geschiloplossing binnen de rechtspraak. De rol van mediation stond daarbij centraal. Ik kon bij die bijeenkomst een tipje van de sluier oplichten van de voorlopige resultaten van een toen nog lopend onderzoek naar zakelijke mediation in Nederland. Een onderzoek dat inmiddels is afgerond en openbaar is gemaakt. Uit dat onderzoek kwam een verrassende uitkomst naar boven. Zo bleken respondenten een voorkeur te hebben voor mediation boven rechtspraak of een combinatie van mediation en rechtspraak te prefereren. Dit pleit nog maar weer eens voor extra aandacht voor mediation naast rechtspraak of voor een mengvorm van beide. Ik onderschrijf het enthousiasme voor de kansen voor een combinatie van rechtspraak en mediation. Maar enige waakzaamheid is daarbij wel op zijn plaats. Lees verder

Independence and autonomy: the parallel worlds of courts and public agencies

scale blog fransFrans van Dijk

Courts and public agencies are developing in their own way under different pressures, but their paths seem to converge. For the judiciary the key issue is independence; in public agencies it is all about autonomy. These two concepts derive from different perspectives, but are very similar in their consequences for governance. This was one of the conclusions of the workshop on independence in the public sector, which was hosted by the Montaigne Centre and RENFORCE and jointly organised with ACTORE, the Jean Monnet Centre of Excellence of the University of Antwerp on Friday 16 November 2018. Comparing judicial systems with modern agencies, my conclusion is that many judiciaries are governance wise in suspended animation: judicial organisations are generally out-dated, but cannot be changed because of the fear of the other state powers of losing control over the judiciary. Lees verder

Onafhankelijke rechtspraak bekostigen

Philip Langbroek

Nederland heeft in Blog Philiptermen van wettelijke regels een uitgebalanceerd systeem van financiering van de rechterlijke organisatie. Het is ingewikkeld. De begroting van de rechterlijke organisatie wordt bepaald door de productie van de rechtbanken, gerechtshoven, Centrale Raad van Beroep en College van Beroep voor het Bedrijfsleven. Per rechtsgebied worden verschillende tarieven gehanteerd. Meervoudige kamerzaken leveren veel meer op dan zaken die door een enkelvoudige kamer worden afgedaan. In dit blog betoog ik waarom het financieringssysteem van de rechterlijke organisatie gevolgen heeft voor het functioneren van rechters en gerechten, die uit constitutioneel oogpunt onwenselijk zijn. Dat zit hem in de wijze waarop het systeem van bekostiging is uitgewerkt en toegepast in de praktijk, zowel door het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de Raad voor de Rechtspraak, de gerechtsbesturen en de rechters zelf. Het financieringssysteem is opgevat als een businessmodel, in plaats van als een transparant stelsel van verdeling van het budget voor de rechterlijke organisatie tussen de gerechten. Het valt daarbij op dat de rechterlijke organisatie door de regering en het parlement wordt behandeld als elke willekeurige andere overheidsdienst. Het advies van  staatsraad P.J.C.M. van den Berg over andere bekostigingsafspraken voor de rechterlijke organisatie brengt in deze situatie geen verandering en zal de grip van het Ministerie van Justitie en Veiligheid op de rechterlijke organisatie alleen maar versterken, als het wordt opgevolgd. Lees verder

Van pulp komt fictie: een aanwijzing bij het opstellen van wetgeving

Jacobien van Dorp & Jeroen Kiewiet

Blog Jeroen Jacobien Pulp Fiction

Waar de wetgever de taak heeft, in beginsel, algemene en abstracte regels in wetgeving op te stellen, is het de taak van de rechter deze toe te passen in concrete gevallen. Natuurlijk zijn de taken van de wetgever en de rechter daarmee te eenvoudig onderscheiden. Zo kan de rechter niet altijd zomaar de rechtsregels toepassen, maar moet hij deze eerst interpreteren. Dit leidt dan tot de vraag of de rechter louter regels toepast, of eerder aan rechtsvorming of rechtsvinding doet. Deze rechtsfilosofische discussie is gevoerd door onder anderen H.L.A. Hart, Ronald Dworkin en Paul Scholten. Zij stelden en beantwoordden de vraag naar de mate waarin de uitkomst in een concreet geval door rechtsregels bepaald wordt. En zij lieten zich uit over wat er voor de rechter bij komt kijken om in een concreet geval tot een uitkomst te komen. In deze blog verleggen we het perspectief. In plaats van het perspectief op de rechter en de vraag wat hij nodig heeft om tot een uitkomst te komen, richten wij ons op de problemen die samenhangen met het opstellen van heldere rechtsregels. Uiteraard is in de rechtswetenschappelijke literatuur de nodige aandacht aan dit probleem besteed, maar één punt verdient beslist meer aandacht. Het is zo dat de rechter soms gedwongen wordt tot het creëren van ficties in zijn uitspraak als gevolg van het woordgebruik door de wetgever in de wet. Over dit probleem buigen wij ons in deze blog. Lees verder