Categorie archief: Machtenscheiding

Urgenda. Een pleidooi voor constitutioneel procesrecht

Marbury_v_Madison_John_Marshall_by_SwatjesterJerfi Uzman

Recht draait op symboliek. En dus zetelen hoogste rechtscolleges vaak in statige gebouwen waar de grandeur van eeuwen rechtsvinding vanaf straalt. Dat geldt misschien minder voor de Hoge Raad, die het moet doen met een soort Raboregiokantoor. Maar het geldt zéker voor het Amerikaanse Hooggerechtshof. In dat gebouw staat een gedenksteen, met daarop, in gouden letters: ‘It is emphatically the province and duty of the judicial department to say what the law is’. Dat zinnetje afkomstig uit de klassieker Marbury v. Madison, was de afgelopen weken inzet van politiek debat. De directe aanleiding daarvoor vormde het Urgenda-arrest van de Hoge Raad. ‘Dikastocratie’ riep de één, terwijl anderen spraken van rechtsbescherming of toepassing van de wet. Eén ding is zeker. Met het arrest van de Hoge Raad eindigt het debat niet, het begint pas. Wat daarvan te denken?

Lees verder

Laat de bestuursrechter regelgeving indringender toetsen aan algemene rechtsbeginselen

blog MelanieMelanie van Zanten

 Voor de oplettende jurist was er vorige maand geen ontkomen aan: de Algemene wet bestuursrecht bestaat 25 jaar. Dat moest gevierd met 75 bijdragen aan de jubileumbundel 25 jaar Awb. Zelfs de minister voor Rechtsbescherming sprak een aardig woordje voor de jarige. Terugblikken betekent echter ook vooruit kijken. In enkele bijdragen wordt bijvoorbeeld benadrukt dat nog veel winst valt te behalen op het punt van rechtsbescherming van de burger tegen algemene regels. Daartegen staat nog steeds geen beroep open bij de bestuursrechter. De bestuursrechter kan wel algemene regels toetsen tijdens de beoordeling van een besluit waartegen beroep openstaat. Dit wordt exceptieve toetsing genoemd. In dit jubeljaar ga ik graag nader in op deze exceptieve toetsing aan algemene rechtsbeginselen. Specifieker bespreek ik in dit blog waarom het de bestuursrechters goed past om hun terughoudendheid bij de toetsing van algemene regels (niet afkomstig van de formele wetgever) aan algemene rechtsbeginselen enigszins te laten varen. Lees verder

Independence and autonomy: the parallel worlds of courts and public agencies

scale blog fransFrans van Dijk

Courts and public agencies are developing in their own way under different pressures, but their paths seem to converge. For the judiciary the key issue is independence; in public agencies it is all about autonomy. These two concepts derive from different perspectives, but are very similar in their consequences for governance. This was one of the conclusions of the workshop on independence in the public sector, which was hosted by the Montaigne Centre and RENFORCE and jointly organised with ACTORE, the Jean Monnet Centre of Excellence of the University of Antwerp on Friday 16 November 2018. Comparing judicial systems with modern agencies, my conclusion is that many judiciaries are governance wise in suspended animation: judicial organisations are generally out-dated, but cannot be changed because of the fear of the other state powers of losing control over the judiciary. Lees verder

Van pulp komt fictie: een aanwijzing bij het opstellen van wetgeving

Jacobien van Dorp & Jeroen Kiewiet

Blog Jeroen Jacobien Pulp Fiction

Waar de wetgever de taak heeft, in beginsel, algemene en abstracte regels in wetgeving op te stellen, is het de taak van de rechter deze toe te passen in concrete gevallen. Natuurlijk zijn de taken van de wetgever en de rechter daarmee te eenvoudig onderscheiden. Zo kan de rechter niet altijd zomaar de rechtsregels toepassen, maar moet hij deze eerst interpreteren. Dit leidt dan tot de vraag of de rechter louter regels toepast, of eerder aan rechtsvorming of rechtsvinding doet. Deze rechtsfilosofische discussie is gevoerd door onder anderen H.L.A. Hart, Ronald Dworkin en Paul Scholten. Zij stelden en beantwoordden de vraag naar de mate waarin de uitkomst in een concreet geval door rechtsregels bepaald wordt. En zij lieten zich uit over wat er voor de rechter bij komt kijken om in een concreet geval tot een uitkomst te komen. In deze blog verleggen we het perspectief. In plaats van het perspectief op de rechter en de vraag wat hij nodig heeft om tot een uitkomst te komen, richten wij ons op de problemen die samenhangen met het opstellen van heldere rechtsregels. Uiteraard is in de rechtswetenschappelijke literatuur de nodige aandacht aan dit probleem besteed, maar één punt verdient beslist meer aandacht. Het is zo dat de rechter soms gedwongen wordt tot het creëren van ficties in zijn uitspraak als gevolg van het woordgebruik door de wetgever in de wet. Over dit probleem buigen wij ons in deze blog. Lees verder